Gebeurtenissen - deel 1: een introductie

9 april 2021 door Fouke Boss

In Centurial v1.20 zijn Gebeurtenissen gepromoveerd tot volwaardige entiteiten, net zoals Personen en Relaties. In deze blog introduceren we het concept achter gebeurtenissen, en bezien we hoe gebeurtenissen onderdeel kunnen worden van je onderzoek.

Wat is een gebeurtenis?

In Centurial is een gebeurtenis gedefinieerd als iets wat plaats vindt in het leven van een persoon. Deze definitie omvat natuurlijk de meest basale van alle genealogische gebeurtenissen, geboorte, huwelijk en overlijden, maar omvat daarnaast ook vele anderen: religieuze gebeurtenissen, zoals doop, bar mitswa en nikaah, om er maar een paar te noemen; seculiere gebeurtenissen, waaronder ziekenhuisopname, het behalen van diploma's en pensionering; en vele anderen.

Gebeurtenissen vinden plaats op een zeker moment en in een zekere plaats. De meeste gebeurtenissen vinden plaats op een enkele dag, en soms is het specifieke tijdstip bekend. Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld vakanties, de Hadj of een bedevaart; deze gebeurtenissen kunnen dagen of weken duren.

In tegenstelling tot enkele andere genealogische programma's, worden eigenschappen zoals woonplaats, nationaliteit en beroep in Centurial niet als gebeurtenissen beschouwd. Dergelijke eigenschappen beschrijven de toestand van een persoon gedurende een langere periode, en zijn daarom geen gebeurtenissen. Er is vaak zelfs interactie tussen deze eigenschappen en gebeurtenissen in de zin dat het gebeurtenissen zijn die deze eigenschappen laten veranderen. Een immigratie gebeurtenis maakt dat de eigenschap nationaliteit verandert. Op eenzelfde manier beëindigt een pensionering een beroep.

Gebeurtenissen zijn ook Entiteiten

Zoals je al wel weet, werkt Centurial best anders in die zin dat de nadruk ligt op het verzamelen van bewijs uit bronnen, en daarna het analyseren van het verzamelde bewijs om tot conclusies te komen. Tot en met v1.19 kon een gebruiker van Centurial bewijs verzamelen voor eigenschappen van personen, en de relaties tussen deze personen. Personen en relaties samen worden in Centurial entiteiten genoemd. Er was al wel een zeer beperkte set van gebeurtenissen beschikbaar, maar deze waren simpelweg geïmplementeerd als eigenschappen van deze entiteiten.

Met ingang van Centurial v1.20 worden gebeurtenissen nu behandeld als een derde soort entiteiten, net zoals personen en relaties dus. Eén van de grootste voordelen hiervan is dat Centurial nu onderscheid kan maken tussen meerdere voorkomens van hetzelfde soort event. Eerder kon Centurial slechts één voorkomen aan van iedere soort gebeurtenis per persoon of relatie. Van de huwelijksaankondigingen voorafgaand aan een huwelijk bijvoorbeeld, werd het bewijs altijd gezien als van één gebeurtenis, ook al vonden dergelijke aankondigingen in de regel meerdere keren plaats. Nu gebeurtenissen echte entiteiten zijn, kan Centurial onderscheid maken tussen meerdere aankondigingen.

Gebeurtenissen horen in Centurial altijd bij één persoon of één relatie; deze wordt de hoofdrol genoemd. Wanneer een persoon geboren wordt, speelt hij de hoofdrol in de geboorte gebeurtenis, en een huwelijk hoort bij de relatie tussen de twee pasgetrouwden.

Verdere voordelen van de promotie van gebeurtenissen tot een derde entiteit zijn de toevoeging van de nieuwe Gebeurtenissenlijst, de introductie van vele nieuwe soorten gebeurtenissen en enkele toekomstige uitbreidingen zoals anekdotes en rollen.

Levensfasen

Centurial v1.20 bevat in totaal 85 verschillende soorten gebeurtenissen, en dit aantal zal in toekomstige releases alleen maar toenemen. Om dit aantal beheersbaar te houden, hebben we de soorten gebeurtenissen gecategoriseerd in 5 levensfasen: geboorte, jeugd, volwassenheid, gezin en overlijden.

Geboorte Jeugd Volwassenheid Gezin Overlijden
Aangifte van geboorte
Briet mila
Doop
Geboorte
Jatakarma
Naamgeving
Naamkarann
Namakarma
Tahneek
Zeved habat
Amrit sanskar
Bar mitswa
Bat mitswa
Belijdenis
Eerste communie
Inenting
Khitan
Myronzalving
Pabbajjā
Shinbyu
Upanayana
Vormsel
Bedevaart
Brahmacharya
Diploma
Emigratie
Gevangenisstraf
Granthi
Hadj
Immigratie
Initiatie
Militaire dienst
Naturalisatie
Onderscheiding
Pensionering
Rechterlijk vonnis
Semicha
Testament
Vakantie
Verkiezing
Vervangende dienst
Volwassenendoop
Wijding
Ziekenhuisopname
Aanvang van de langetermijnrelatie
Anand karaj
Burgerlijk huwelijk
Echtscheiding
Einde van de langetermijnrelatie
Erusin
Geregistreerd partnerschap
Henna avond
Huwelijksaankondiging
Huwelijkse voorwaarden
Huwelijkstoestemming
Kerkelijk huwelijk
Nietigverklaring
Nikaah'
Nikaah 'urfi
Nissuin
Ondertrouw
Samenlevingscontract
Samenwonen
Vagdanam
Verloving
Vivaha
Aangifte van overlijden
Antam sanskaar
Antyesti
Begrafenis
Crematie
Dafin
Jahrzeit
Kevura
Overlijden
Salat al-janazah
Sjivve
Śrāddha
Uitstrooien van de as
Uitvaart
Widdoej
Witte doek ceremonie
Ziekenzalving

De lijst met soorten gebeurtenissen probeert een weerspiegeling te zijn van de vele relevante gebeurtenissen in het leven van een mens. De lijst bevat een mooie verzameling religieuze gebeurtenissen, met dank aan Marc Engel, voor de grootste wereldgodsdiensten - Boeddhisme, Christendom, Hindoeïsme, Islam, Jodendom en Sikhisme. En bij de gebeurtenissen voor gezinnen hebben we gepoogd rekening te houden met de vele verschijningsvormen van een modern partnerschap.

Je zou kunnen beargumenteren dat het onderscheid tussen Jeugd en Volwassenheid een beetje kunstmatig is, en misschien wel niet correct. Veel van de gebeurtenissen behorende bij volwassenen kunnen ook zeker van toepassing zijn op de jeugd, en omgekeerd. We hadden beide fasen kunnen samenvoegen tot Leven. Uiteindelijk hebben we toch gekozen voor de 2 fasen zoals ze nu zijn, in de hoop dat dit de gebruiker helpt bij het snel kunnen vinden van de juiste soort gebeurtenis.

Een gebeurtenis toevoegen aan een persoon

Net zoals dat het geval is met personen en relaties, worden nieuwe gebeurtenissen aan het onderzoeksproject toegevoegd in de Bronweergave. Eerst selecteer je de persoon voor wie je een gebeurtenis wil toevoegen, en dan klik je op de + Gebeurtenis knop van de betreffende levensfase. De Gebeurteniskiezer zal verschijnen, en hierin kun je dan de gewenste gebeurtenis kiezen.

De Gebeurteniskiezer biedt de mogelijkheid de soorten gebeurtenissen te filteren, zodat je snel de gewenste soort kunt vinden. Standaard wordt de lijst gefilterd op de geselecteerde levensfase, maar je kunt het filter veranderen naar een van de andere levensfasen. Ook kun je op religie filteren. Helemaal onderaan is ook een filter (Andere talen) voor gebeurtenissen waar geen Nederlandse equivalent voor bestaat, zoals de typisch Engelse Marriage Settlement.

Voor de geselecteerde gebeurtenis zal de Gebeurteniskiezer een korte omschrijving weergeven, en een link naar een pagina met meer informatie over de gebeurtenis. Om de gebeurtenis te kiezen kun je de knop Toevoegen klikken, of je dubbelklikt op de betreffende gebeurtenis.

Meerdere beweringen en gebeurtenissen toevoegen

Nadat je het soort gebeurtenis hebt gekozen in de Gebeurteniskiezer, voegt Centurial een gebeurtenis van de gekozen soort toe aan het Beweringenpaneel. De groene balk links van het label geeft aan welke invoervelden samen bij dezelfde gebeurtenis horen. Ook bevat iedere gebeurtenis kleine en knoppen:

De knop zal de gebeurtenis verwijderen (na bevestiging van de gebruiker), met de knop kun je een tweede voorkomen van dezelfde gebeurtenis toevoegen. Hierbij zijn 2 interessante opmerkingen te maken.

Allereerst kun je je afvragen of een tweede begrafenis wel mogelijk is. Dit gebeurt inderdaad maar zelden, maar het kan wel. Bijvoorbeeld, Theo van Gogh, de broer van de beroemde schilder, overleed in 1891 in Den Dolder (bij Utrecht), en werd aldaar begraven. In 1914 werd zijn lichaam echter opgegraven en op aangeven van zijn weduwe Johanna bij zijn broer Vincent in Auvers-sur-Oise herbegraven, zodat de broers voor eeuwig samen zouden kunnen zijn [Wikipedia]. Theo werd dus daadwerkelijk tweemaal begraven.

Wees je daarnaast goed bewust van het verschil tussen de knop en de knop. Waar de knop een tweede gebeurtenis toevoegt, voegt de knop een tweede bewering toe. Deze laatste knop is handig, wanneer de bron meerdere mogelijke waarden opgeeft van eenzelfde veld. Als de Wikipedia pagina van zojuist bijvoorbeeld zou melden dat Theo in 1891 werd begraven in Den Dolder òf Utrecht, en opnieuw in 1914 in Auvers-sur-Oise, dan zouden we dat als volgt invoeren:

We maken dus twee gebeurtenissen aan, voor elke begrafenis één. En bij de eerste begrafenis voeren we dan 2 mogelijke waarden in voor de plaats.

Een gebeurtenis toevoegen aan een relatie

Het toevoegen van een gebeurtenis aan een relatie verloopt identiek aan het toevoegen van een gebeurtenis aan een persoon. Selecteer eerst de relatie, en voeg dan de gebeurtenissen toe. Zo meldt de huwelijksakte van de ouders van Vincent van Gogh bijvoorbeeld:

Als een kleine terzijde, merk op hoe we hier de nieuwe auto complete functie uit Centurial v1.19 gebruiken om snel de plaatsnamen in te voeren: voer de eerste letter(s) van de plaatsnaam en, selecteer dan met de pijltje-omhoog en pijltje-omlaag toetsen de gewenste waarde uit de lijst en gebruik de Enter toets om de geselecteerde waarde in te voegen.

Correlatie van gebeurtenissen

Meerdere bronnen kunnen melding maken van eenzelfde gebeurtenissen, en dus is het aan het autocorrelatie algoritme om de gebeurtenisinformatie uit verschillende bronnen op de juiste manier bij elkaar te zoeken en te koppelen. Dit proces verloopt op dezelfde manier als het correleren van personen uit meerdere bronnen.

Om het algoritme een beetje te helpen, maakt Centurial onderscheid tussen 3 typen events:

Herhaling Omschrijving
Eenmalig Sommige gebeurtenissen kunnen ècht maar één keer voorkomen, zoals de gebeurtenissen geboorte, overlijden en crematie. Bronnen kunnen uiteraard tegenstrijdige informatie bevatten over een geboortedatum of een plaats van crematie, maar één ding is zeker: een persoon wordt nooit meer dan één keer geboren of gecremeerd.
Veelvuldig Dan zijn er gebeurtenissen die per definitie meerdere keren voorkomen binnen een kortere periode. Een goed voorbeeld hiervan zijn de huwelijskaankodigingen die we al eerder bespraken, aangezien deze tenminste twee maal plaats dienden te vinden in de weken voorafgaand aan een huwelijk.
Meestal eenmalig Voor veruit de meeste gebeurtenissen geldt dat ze meestal slechts eenmaal plaats vinden, maar dat ze theoretisch ook meerdere keren zouden kunnen voorkomen. We zagen al het voorbeeld van een persoon die meermaals werd begraven. Andere voorbeelden zijn het huwelijk (meestal trouwt een koppel slechts eenmaal, maar het zou kunnen dat een koppel trouwt, dan in echtscheiding gaat en dan toch weer trouwt) of de religieuze gebeurtenissen (in theorie zou iemand gedoopt kunnen worden, dan naar een andere religie kunnen overstappen en dan weer terug kunnen overstappen naar het Christendom, en daarbij dan de behoefte hebben om opnieuw gedoopt te worden).

Tijdens correlatie wordt alle informatie over een gebeurtenis van het type Eenmalig samengebracht tot één gebeurtenis, hoe dan ook. Voor types Veelvuldig en Meestal eenmalig wordt gebeurtenisinformatie samengevoegd op basis van hoe ver ze in tijd uit elkaar liggen.

Net zoals het autocorrelatie algoritme zo nu en dan onjuist kan oordelen, zo kan het resultaat voor gebeurtenissen ook niet helemaal perfect zijn. Bij personen is dit opgelost door de gebruiker de mogelijkheid te bieden om de correlatie handmatig te verbeteren. Mogelijk dat we een soortgelijke functie in de toekomst ook voor gebeurtenissen beschikbaar maken, maar laten we eerst eens zien hoe goed het automatische algoritme het ervan afbrengt.

Gebeurtenissen in de Persoonsweergave

Na correlatie zijn gebeurtenissen beschikbaar in verschillende weergaven. Allereerst worden de gebeurtenissen weergegeven in de tijdlijn van de Persoonsweergave. De tijdlijn geeft alle gebeurtenissen weer die behoren bij de betreffende persoon, en ook alle gebeurtenissen die horen bij partnerschappen van deze persoon. Wanneer je vervolgens verder inzoomt, zal de tijdlijn steeds meer aanvullende gebeurtenissen tonen, van steeds verdere voorouders en nageslacht.

Laten we als voorbeeld eens kijken naar de tijdlijn van de vader van de schilder, Theodorus van Gogh. We zien de gebeurtenissen van de huwelijksakte die we zojuist hebben ingevoerd, en ook de geboortes van kinderen uit dat huwelijk, en het overlijden van zijn moeder:

Voor iedere gebeurtenis toont Centurial de datum van de gebeurtenis (1), de soort gebeurtenis (2), de eigenaar van de gebeurtenis (de hoofdrol, 3), de plaats (4) en de leeftijd van de persoon op het moment van de gebeurtenis.

Vier van deze delen kunnen worden aangeklikt door de gebruiker, te zien aan het feit dat deze delen worden onderstreept wanneer je er met de muisaanwijzer overheen beweegt:

  • Een klik op de datum (1) opent de Analyseweergave voor de datum van de gebeurtenis.
  • Op dezelfde manier opent een klik op de plaats (4) de Analyseweergave voor de plaats van de gebeurtenis.
  • Wanneer je op de hoofdrol klikt, wordt de bijbehorende Persoonsweergave of Relatieweergave geopend.
  • Een klik op de soort gebeurtenis (2) tenslotte opent de nieuwe Gebeurtenisweergave, waar we zo meteen uitgebreider bij stilstaan.

Merk nog op dat deze 4 opties ook beschikbaar zijn vanuit het snelmenu van iedere gebeurtenis in de tijdlijn.

De Gebeurtenissenlijst

Een tweede weergave waarin de gebeurtenissen na correlatie worden getoond, is de Gebeurtenissenlijst, nog een nieuwe functie in Centurial v1.20. De Gebeurtenissenlijst toont een chronologische lijst van alle gebeurtenissen in je onderzoeksproject. Deze lijst is, net als de Persoonslijst, beschikbaar aan de linkerzijde van het hoofdscherm van Centurial. Het is ook toegankelijk via de sneltoets ALT+E.

Standaard worden de gebeurtenissen gegroepeerd per jaar. Gebeurtenissen met een exacte datum (of redelijk exact) worden in het zwart weergegeven, terwijl gebeurtenissen met een minder nauwkeurige datum worden weergegeven in het grijs. Gebeurtenissen zonder conclusies met betrekking tot hun datum worden onderin de lijst weergegeven. Door op een van de kopteksten te klikken, kan de lijst ook worden gesorteerd op plaats of hoofdrol.

Een dubbelklik op eenieder event opent de nieuwe Gebeurtenisweergave. Ook is voor iedere gebeurtenis een snelmenu beschikbaar, waarmee zowel de Gebeurtenisweergave als de bijbehorende Persoons- of Relatieweergave kan worden geopend.

De Gebeurtenisweergave

Een laatste nieuwe functie die we hier willen demonstreren is de nieuwe Gebeurtenisweergave. Deze weergave toont alle conclusies voor een enkele gebeurtenis, en de bronnen waarop deze conclusies zijn gebaseerd. Dit scherm is in opzet gelijk aan de Persoonsweergave en de Relatieweergave die ook al vóór Centurial v1.20 beschikbaar waren.

Een klik op een van de knoppen achter de datum, tijd en plaats conclusies opent de Analyseweergave voor dat feit. Het huidige scherm van de Gebeurtenisweergave is nog grotendeels leeg; hier is plaats voor toekomstige functies zoals de rollen en de anekdotes (Centurial v1.21) en foto's.

Samenvatting

Gebeurtenissen hebben als derde entiteit de Centurial arena betreden. Ze vormen een belangrijk onderdeel van genealogisch onderzoek, aangezien ze bij elkaar een levensverhaal kunnen vertellen. Ook vormen ze het startpunt voor toekomstige ontwikkelingen, zoals rollen, anekdotes en foto's.