Het netwerkdiagram

vrijdag 17 april 2020 door Fouke Boss.

Het netwerkdiagram is de centrale weergave in de Centurial cyclus. Iedere actie in Centurial, zoals het toevoegen van een nieuwe bron of de analyse van bewijs, leidt uiteindelijk weer terug naar dit veelzijdige diagram.

Introductie

Het netwerkdiagram is de standaard weergave die geactiveerd wordt nadat een Centurial project wordt geopend. Om het netwerkdiagram op enig ander moment tijdens het onderzoek te activeren, gebruik de knop in de toolbar of de toetscombinatie Alt+N (N staat voor netwerk) op je toetsenbord.

Het netwerkdiagram is ontworpen om de stamboom weer te geven die het resultaat is van het bewijs dat je tijdens je onderzoek hebt verzameld, en je evaluatie daarvan. Het diagram wordt altijd gecentreerd rondom één enkele persoon, de centrale persoon, en toont alle partners, en enkele generaties voorouders en nageslacht van deze persoon. De centrale persoon wordt weergegeven in het midden van het diagram. In onderstaand voorbeeld is het diagram gecentreerd (1) rondom Theodorus Van Gogh (1822-1885).

De naam van de centrale persoon wordt weergegeven in de linkerbovenhoek (2) van het diagram. De partners, zowel de huidige als de eerdere, worden direct daarboven en daaronder weergegeven (3). Aan de linkerzijde van de centrale persoon worden enkele generaties voorouders (4) getoond, te beginnen met de ouders. Aangezien ieder mens precies 2 biologische ouders heeft, worden de voorouders symmetrisch weergegeven, behalve wanneer een persoon ook nog adoptie- of pleegouders heeft; hiervan geven we later een voorbeeld.

Aangezien het aantal kinderen kan variëren, is de weergave van het nageslacht (5) aan de rechterzijde van de centrale persoon vaak iets onregelmatiger. Als vuistregel geldt dat kinderen in verticale richting gecentreerd worden weergegeven rondom de centrale persoon, behalve wanneer deze meer dan één partner heeft; in dat geval worden de kinderen gecentreerd rondom de bijbehorende partner.

Personen

Iedere persoon wordt gerepresenteerd door een rechthoek. De achtergrondkleur geeft het geslacht aan, blauw voor een man, roze voor een vrouw en geel voor interseks.

In de rechthoek wordt identificerende informatie van de persoon weergegeven:

  1. De volledige naam van de persoon, bestaande uit de familienaam, de gegeven namen en de roepnaam (tussen haakjes).
  2. De geboortedatum.
  3. De overlijdensdatum.
  4. De leeftijd van de persoon, hetzij de huidige leeftijd (voor nog levende personen), hetzij de leeftijd bij overlijden.

Wanneer je de muisaanwijzer over een persoon laat zweven, wordt de tooltip getoond met daarin nog wat aanvullende informatie:

  1. De naam van de persoon, nu volledig uitgeschreven.
  2. De beschikbare conclusies over de geboortedatum en plaats, gemarkeerd door het * icoon.
  3. De conclusies betreffende de datum en plaats van overlijden, gemarkeerd door het † icoon.

Partnerschappen

Partnerschappen worden weergegeven door lijnen die de betreffende partners en hun nageslacht (indien aanwezig) met elkaar verbinden.

De tooltip van het partnerschap geeft het beschikbare bewijs weer:

  1. De volledige naam van de partners.
  2. De huwelijksdatum en plaats, gemarkeerd door het ⚭ icoon.
  3. Indien van toepassing de datum en plaats van scheiding, gemarkeerd door het ┊ icoon.

Selectie en snelmenu

Iedere persoon en partnerschap in het netwerkdiagram kan worden geselecteerd door er met de linker muistoets op te klikken. Het geselecteerde item wordt gemarkeerd met een groene rand. Door met de rechter muistoets op het geselecteerde item te klikken wordt het snelmenu geopend.

De Bekijk bewijs optie opent de bijbehorende persoons- of partnerschapweergave, waarin alle beschikbare bewijs en conclusies worden getoond. De overige opties bespreken we later in deze blog.

Navigatie

Het netwerkdiagram is zeker geen statisch diagram. Door op een persoon te dubbelklikken, zal deze de nieuwe centrale persoon worden. Alle andere personen worden naar hun nieuwe posities bewogen.

Centurial houdt je navigatiehistorie bij. Met behulp van de knop in de toolbar navigeer je terug naar de vorige centrale persoon. De knop stelt je instaat om voorwaarts door je navigatiehistorie te bewegen.

Met behulp van de knoppen in de toolbar kunnen het de aantal generaties voorouders ( en ) en nageslacht ( en ) worden vergroot of verkleind.

Wanneer de stamboom niet langer op het beschikbare scherm past, kun je:

  • in- en uitzoomen met behulp van het muiswiel of door gebruik te maken van de schuifbalk in de toolbar.
  • het diagram verplaatsen door de muisaanwijzer in de lege ruimte van het diagram te plaatsen, de linker muistoets ingedrukt te houden, de muisaanwijzer te bewegen (het diagram beweegt mee), en tenslotte de muistoets los te laten.

Daarnaast is het soms handig de geboorte- en overlijdensinformatie te verbergen:

Gebruik hiertoe de knop in de toolbar.

Speciale gevallen

Het netwerkdiagram is in staat elegant om te gaan met een aantal speciale gevallen, zoals meerdere biologische ouders, adoptie- en pleegkinderen, en meerdere voorkomens van eenzelfde persoon in een stamboom.

Meerdere biologische ouders

Centurial helpt de genealoog met het verzamelen van alle beschikbare bewijs en stelt de gebruiker in staat dit bewijs vervolgens te evalueren en beoordelen. Soms gebeurt het, dat tegenstrijdig bewijs wordt gevonden met betrekking tot de biologische ouder van een bepaald persoon. In die gevallen, waarbij dus meerdere personen als biologische ouder zijn aangemerkt, zal Centurial deze gestapeld weergeven:

Zodra de gebruiker een conclusie trekt over wie de daadwerkelijke biologische ouder is, zal Centurial de gestapelde ouders vervangen door de aangetoonde ouder.

Adoptie- en pleegkinderen

Met ingang van versie 1.15 ondersteunt Centurial adoptie- en stiefkinderen. Adoptie- en stiefkinderen leiden tot wat bijzondere stamboomweergaven. Wanneer het netwerkdiagram gecentreerd is rondom één van de adoptieouders, wordt de lijn naar het adoptiekind gestippeld weergegeven:

Zodra het netwerkdiagram rond het adoptiekind wordt gecentreerd, worden zelfs 2 paren ouders weergegeven (voor zover daar bewijs voor aanwezig is, natuurlijk): de biologische, en de adoptieouders.

Meerdere voorkomens van een enkele persoon

In sommige gevallen kan een enkele persoon meerdere malen voorkomen in een netwerkdiagram. Hiervoor bestaan verschillende oorzaken, waaronder:

In deze gevallen zal Centurial de meerdere voorkomens van eenzelfde persoon markeren met gelijk indexnummer, Wanneer als voorbeeld een oudere zus haar (veel) jongere zus adopteert, ontstaat deze stamboom:

Merk op hoe Centurial beide voorkomens selecteert (markeert met een groene rand) wanneer een van deze geselecteerd wordt door de gebruiker.

De proband

De proband is de hoofdpersoon van je onderzoeksproject. In versie 1.13 werd dit concept geïntroduceerd in Centurial. Je kunt een persoon als proband markeren met behulp van de Instellen als proband optie in het snelmenu van een persoon. Steeds wanneer je het project opent, zal het netwerkdiagram worden gecentreerd rondom de proband.

In Centurial v1.16 zullen enkele nieuwe functies worden geïntroduceerd met betrekking tot de proband. Allereerst wordt de naam van de proband vanaf nu weergegeven in de toolbar van het netwerkdiagram. Een klik op deze knop centreert het diagram direct rondom de proband. Het zal geen verrassing zijn, dat in het voorbeeldproject over Vincent van Gogh zoals dat in dit blog gebruikt wordt, de schilder zelf de proband is:

Daarnaast bevatten zowel de personen als de persoonstooltips in het netwerkdiagram nu aanvullende informatie met betrekking tot de relatie tussen die persoon en de proband:

De kleine cirkel in de persoon geeft aan, dat de persoon een directe voorouder of nageslacht is van de proband, in dit geval Vincent van Gogh. De Tooltip bevat daarnaast twee aanvullende regels:

  • In de eerste regel toont Centurial de verwantschap tussen de persoon en de proband. In dit voorbeeld is Elizabeth Huberta Vrijdag de grootmoeder van Vincent van Gogh.
  • In de tweede regel wordt de afstand tussen de persoon en de proband uitgedrukt in een aantal metrieken:
    • De verwantschapsgraad geeft het aantal stappen aan om van de proband bij de betreffende persoon te komen.
    • De relatieve generatie tussen de persoon en de proband. Generatie 0 representeert dezelfde generatie als de proband, een positief getal representeert een latere generatie, een negatief getal een eerdere generatie.
    • Voor directe voorouders wordt ook het Ahnentafel nummer berekend.

Personalisatie van het netwerkdiagram

De knop in de toolbar opent de instellingendialoog. In het tabje 'Netwerkdiagram' nodigt Centurial de gebruiker uit om het netwerkdiagram aan te passen aan haar/zijn persoonlijke voorkeuren:

In deze dialoog zijn de volgende instellingen beschikbaar:

Instellingen Beschrijving
Volledige naamindeling Deze instelling stelt de gebruiker in staat de manier, waarop namen worden ingedeeld, aan te passen:
  • Van Gogh, V.W. (Vincent)
  • Van Gogh, Vincent Willem (Vincent)
  • V.W. (Vincent) Van Gogh
  • Vincent Willem (Vincent) Van Gogh
Geslacht van de eerste ouder Standaard toont Centurial de mannelijk voorouders aan de bovenzijde. Dit is vaak zinvol, omdat dit overeenkomt met de manier waarop de achternamen van de mannelijke partners worden doorgegeven aan de kinderen in westerse samenlevingen. Met deze instelling kun je juist de lijn van afstamming van vrouwelijke voorouders benadrukken.
Toon de partners van de laatste generatie Deze instelling wisselt af tussen het tonen of verbergen van de partners van de laatst zichtbare generatie nageslacht in het netwerkdiagram, waarbij de laatste genoemde de standaardinstelling is.
Toon visuele aanwijzingen Visuele aanwijzingen werden geïntroduceerd in Centurial v1.15. Het zijn kleine lijntjes in het netwerkdiagram die aangeven dat er nog verdere generaties kunnen worden getoond aan beide zijden (voorouders en nageslacht) van het diagram: Met deze instellingen kunnen de visuele aanwijzingen voor voorouders en nageslacht onafhankelijk van elkaar worden ingesteld.
Toon indicatoren voor direct verwantschap Met deze instelling kun je de kleine cirkel tonen of verbergen, die aangeeft dat de persoon de proband is, een directe voorouder van de proband of direct nageslacht. Ieder van deze kunnen onafhankelijk van elkaar worden bedient.

Correlatie

Tenslotte speelt het netwerkdiagram ook een grote rol in correlatie. Correlatie is het proces van het koppelen van een persoon in een bron aan een persoon in je grotere onderzoek.

Auto Correlatie

Nadat je alle informatie heb geëxtraheerd uit een nieuwe bron in de bronweergave, gebruikt de Centurial gebruiker de Auto Correlatie knop om het auto correlatie algoritme te starten. Nadat het algoritme is afgerond, worden de resulterende correlatie getoond in het netwerkdiagram.

De persoonsinformatie van de zojuist gecorreleerde bron wordt gerepresenteerd door een kleinere rechthoek, die over de persoon wordt gelegd waaraan deze is gecorreleerd. Met behulp van slepen-en-neerzetten wordt de gebruiker in staat gesteld om de correlatie handmatig te verbeteren. Plaats hiertoe de muisaanwijzer op de persoonsinformatie rechthoek en houd de linker muistoets ingedrukt. Beweeg de muisaanwijzer naar de persoon waaraan je de informatie wilt correleren (of beweeg naar de lege ruimte tussen de bestaande personen om aan een geheel nieuwe persoon te koppelen) en laat de muistoets los. Centurial zal de correlatie bijwerken zoals aangegeven.

Handmatige correlatie

Wanneer je tijdens het navigeren door de stamboom een onjuiste correlatie tegenkomt, kun je deze direct vanuit het netwerkdiagram verbeteren. In onderstaand voorbeeld lijkt Theodorus van Gogh getrouwd te zijn met twee verschillende vrouwen, beide genaamd Anna Cornelia Carbentus:

Om het bewijs van beide vrouwen te combineren, selecteer dan de eerste Anna Cornelia door te klikken met de linker muistoets. Selecteer vervolgens de tweede Anna Cornelia, terwijl je de Control toets ingedrukt houdt. Beide Anna Cornelia's zijn nu geselecteerd. Gebruik dan de rechter muistoets (met de muisaanwijzer op een van de Anna Cornelia's) om het snelmenu te openen, en kies Bekijk correlatie. Aan de rechterzijde van het netwerkdiagram wordt nu het Correlatiepaneel geopend. Gebruik dit paneel om de correlatie te verbeteren door de betreffende informatie te slepen en neer te zetten bij de juiste persoon. Veel meer informatie over correlatie en het gebruik van het Correlatiepaneel is hier beschikbaar.

Samenvatting

Het netwerkdiagram is op ieder moment een goede manier om door de resultaten van je onderzoek te bladeren. En het is een prima startpunt voor willekeurig welke vervolgstap, hetzij de analyse van het bewijs van een persoon of partnerschap, hetzij het handmatig verbeteren van een eerdere correlatie.

;