De bronweergave - deel 3: toetsenbordfocus en sneltoetsen

vrijdag 16 oktober 2020 door Fouke Boss.

In Centurial is de Bronweergave dè weergave voor het invoeren van informatie en beweringen. In deze blog behandelen we toetsenbordfocus, en hoe je deze met middels sneltoetsen naar je hand kunt zetten.

Toetsenbordfocus

In een grafische gebruikersinterface is toetsenbordfocus de term die wordt gebruikt om aan te geven welk invoerelement, zoals een tekstveld of een knop, in het scherm geselecteerd is. Toetsenbordfocus wordt vaak aangegeven met een knipperende tekstcursor (in een tekstveld), een gestippelde rechthoek (in een knop) of (in Centurial) een groene rand rondom het benadrukte element. Wanneer je tekens invoert met het toetsenbord, worden deze toegevoegd aan het tekstveld dat de toetsenbordfocus heeft. Slechts één element kan op ieder moment toetsenbordfocus hebben.

De gangbare manier om de toetsenbordfocus in een venster te wijzigen, is door het gewenste element te selecteren met behulp van de muisaanwijzer. Wanneer je bijvoorbeeld de voornamen van een persoon wilt invoeren, selecteer je eerst de betreffende persoon in het Informatiepaneel door met de linker muistoets op de persoon te klikken. De persoon ontvangt dan de focus, wat te zien is aan de groene rand rondom de persoon. Vervolgens klik je op het Voornamen tekstveld om de focus nogmaals te verplaatsen. Het tekstveld krijgt dan ook een groene rand, en de tekstcursor staat te knipperen, vrolijk wachtend totdat je gaat typen.

Met het herontwerp van de Bronweergave in Centurial v1.17 heeft toetsembordfocus in het Informatiepaneel nog een aanvullend effect: het Beweringenpaneel is alleen zichtbaar wanneer een persoon of een relatie is geselecteerd in het Informatiepaneel. Omgekeerd betekent dit ook, dat een klik in het lege gedeelte van het Informatiepaneel de focus verwijdert, waardoor het Beweringenpaneel weer verborgen wordt.

De Tab toets

Het aanpassen van de focus met behulp van de muis heeft een heel duidelijk nadeel: de hand van de gebruiker verplaatst zich steeds weer tussen muis en toetsenbord. Je verplaatst de focus met de muis naar een tekstveld, voert dan met het toetsenbord een waarde in, dan weer terug naar het volgende invoerveld, en dan nogmaals het toetsenbord om een waarde in te voeren, et cetera.

Gelukkig is er ook een andere manier: in de meeste software kun je ook het toetsenbord gebruiken om de focus te verplaatsen, en Centurial is daar geen uitzondering op. De voornaamste manier om de focus te wijzigen via het toetsenbord is door de Tab toets (aan de linkerkant van het toetsenbord) te gebruiken.

Sneltoets Omschrijving
Tab

Het indrukken van de Tab toets verplaatst de toetsenbordfocus meestal naar het volgende invoerveld in het actieve venster. In een goed ontworpen applicatie betekent dit dat je eenvoudig door de verschillende invoervelden kunt 'tabben', dus zonder dat je nog de muis nodig hebt.

Shift + Tab

Wanneer je ook de Shift toets ingedrukt houdt terwijl je de Tab toets indrukt, zal de focus naar het vorige invoerveld worden verplaatst.

Het gebruik van de Tab toets is niet specifiek voor Centurial, en werkt in de meeste applicaties op dezelfde manier.

Sneltoetsen

Een tweede manier om het toetsenbord te gebruiken voor het aanpassen van de toetsenbordfocus zijn sneltoetsen. Een sneltoets is een specifieke toets of combinatie van toetsen die een vooraf gedefinieerde actie uitvoeren. Bekende sneltoetsen in Windows zijn Ctrl+C voor het kopiëren van een waarde van het invoerveld dat de focus heeft naar het klembord, Ctrl+V voor het plakken van de inhoud van het klembord naar het geselecteerde invoerveld, Alt+F4 voor het sluiten van de applicatie, en vele anderen. De meeste van deze sneltoetsen werken ook prima in Centurial.

Sneltoetsen kunnen het verplaatsen van de focus sterk vereenvoudigen. Centurial v1.17 introduceert een flink aantal sneltoetsen, die helpen bij het navigeren door de Bronweergave. In het vervolg van deze blog zullen we deze een voor een bespreken.

Het Informatiepaneel

Om te beginnen zijn er enkele sneltoetsen toegevoegd voor het verplaatsen van de focus in het Informatiepaneel. Merk op dat deze allemaal de Ctrl toets gebruiken. Met deze sneltoetsen kun je personen en relaties selecteren, en zelfs nieuwe personen aanmaken, zonder dat je terug hoeft te vallen op het gebruik van de muis.

Sneltoets Omschrijving
Ctrl + 1

Ctrl + 2

...

Ctrl + 9

Ctrl + 0

Wanneer je de Ctrl toets indrukt, zul je zien dat Centurial kleine nummertjes weergeeft in de personen in het Informatiepaneel:

Je kunt deze nummertjes gebruiken om direct een persoon te selecteren. Bijvoorbeeld, om de persoon te selecteren met nummertje 3, toets je Ctrl+3.

Merk op dat deze sneltoetsen niet alleen een persoon selecteren in het Informatiepaneel, maar dat ze bovendien de toetsenbordfocus verplaatsen naar de laatst geselecteerde veld in het Beweringenpaneel. Op deze manier kun je direct beginnen met het invoeren van gegevens.

Ctrl + Page Down

Ctrl + Page Up

De Ctrl+Page Down en Ctrl+Page Up sneltoetsen laten je door alle personen en relaties in het Informatiepaneel bladeren. Ctrl+Page Down bladert van boven naar beneden, Ctrl+Page Up bladert de van beneden naar boven.

Ook deze sneltoetsen verplaatsen de focus naar het Beweringenpaneel.

Ctrl + Insert

Met de Ctrl+Insert sneltoets maak je snel en eenvoudig een nieuwe persoon aan in het Informatiepaneel. Ook wordt de focus meteen verplaatst naar het Familienaam veld, waardoor je meteen kunt beginnen met het invoeren van beweringen voor deze persoon, dus zonder aanvullende acties met muis of toetsenbord.

Deze sneltoets biedt niet de mogelijkheid om voor de nieuwe persoon een locatie te kiezen binnen het Informatiepaneel. In plaats daarvan zullen nieuwe personen een voor een worden toegevoegd, van links naar rechts en van boven naar onder, beginnend in de linkerbovenhoek.

Vandaar dat deze sneltoets dan ook vooral handig is wanneer je besluit om eerst alle persoonsgegevens over te nemen uit je bron, dus nog even zonder je druk te maken om de relaties tussen de personen. En wanneer je dan alle persoonsgegevens hebt overgenomen, kun je overschakelen naar de muis om de personen beter in te delen en om de relaties tussen de personen toe te voegen.

Merk nog op dat de toetsenbordfocus nu ook naar het Beweringenpaneel wordt verplaatst wanneer een nieuwe persoon of relatie wordt aangemaakt via de muisaanwijzer.

Het Beweringenpaneel

De belangrijkste toets voor het navigeren door het Beweringenpaneel is de Tab toets, aangezien deze de focus steeds naar het volgende invoerveld verplaatst, waardoor je van boven naar beneden door alle beweringen kunt bladeren (of van beneden naar boven indien je ook de Shift toets ingedrukt houd).

Naast de Tab toets zijn er nu bovendien een heel aantal nieuwe sneltoetsen die de navigatie in het Beweringenpaneel verder verbeteren door je direct naar een specifieke beweringen te laten springen. Al deze sneltoetsen maken gebruik van de Alt toets, in combinatie met de eerste letter van de beweringen. Zo is er een hele verzameling sneltoetsen voor persoonsbeweringen:

Nederlands Key
Familienaam Alt + F
Voornamen Alt + V
Roepnaam Alt + R
Geslacht Alt + X
Leeftijd Alt + L
Vitale Status Alt + S
Geboorte Alt + G
Overlijden Alt + O
Nationaliteit Alt + N
Woonplaats Alt + W
Beroep Alt + B
 
English Key
Family name Alt + F
Given names Alt + G
Nickname Alt + N
Gender Alt + X
Age Alt + A
Vital Status Alt + S
Birth Date Alt + B
Death Date Alt + D
Residence Alt + R
Education Alt + E
Occupation Alt + O

Dat de eerste letter van de bewering wordt gebruikt als sneltoets, impliceert natuurlijk dat deze sneltoetsen afhankelijk zijn van de taalinstellingen in Centurial. De sneltoetsen zijn dus verschillend voor Nederlands, Engels en Duits. Ook verklaart dit waarom niet aan alle beweringen een sneltoets is toegekend, aangezien sommige claims met dezelfde letter beginnen, zoals Roepnaam en Religie, of Overlijden en Opleiding.

De letter G bleek zelfs in alle talen meerdere functies te hebben, en dus introduceert Centurial Alt+X voor het selecteren van Geslacht/Gender/Geschlecht, waardoor Alt+G beschikbaar is voor Geboorte/Given names/Geburt.

Een soortgelijke lijst is beschikbaar voor de beweringen van een relatie:

Nederlands Key
Huwelijk Alt + H
Huwelijksaankondiging Alt + A
Ondertrouw Alt + O
Kerkelijk huwelijk Alt + K
Scheiding Alt + S
 
English Key
Marriage Alt + M
Marriage Banns Alt + B
Marriage Notice Alt + N
Church Marriage Alt + C
Divorce Alt + D

Wanneer dan het gewenste beweringveld is geselecteerd, zijn er nog enkele sneltoetsen beschikbaar, opnieuw met de Alt toets (met uitzondering van de welbekende sneltoetsen voor het klembord, die gebruik maken van de Ctrl toets):

Sneltoets Omschrijving
Alt + Insert

Alt + Delete

Met deze sneltoetsen kun je eenvoudig een tweede of derde bewering van hetzelfde type toevoegen (Alt+Insert) of verwijderen (Alt+Delete):

Deze sneltoetsen hebben exact hetzelfde resultaat als de en knoppen aan de rechterkant van iedere bewering, maar dus zonder dat je hoeft over te schakelen naar de muis.

Ctrl + C

Ctrl + X

Ctrl + V

Deze sneltoetsen kopiëren (Ctrl+C), knippen (Ctrl+X) en plakken (Ctrl+V) de inhoud van de geselecteerde bewering naar/van het Windows klembord, waardoor je snel en eenvoudig gegevens kunt kopiëren en verplaatsen binnen het Beweringenpaneel.

Wanneer een bewering meerdere waarden bevat, zullen deze sneltoetsen alle waarden van die bewering kopiëren/knippen/plakken.

Dan is er nog de Escape toets

Nog een toets die een nieuwe, handige rol heeft gekregen in de Bronweergave is de Esc of Escape toets. Met de introductie van tekstfragmenten kan het zijn dat de Bronweergave in de volgende toestand terecht komt, met een persoon geselecteerd in het Informatiepaneel, een bewering die de focus heeft in het Beweringenpaneel, een tekstfragment dat de nadruk heeft geeft in de Bestandsweergave en het Fragmentpaneel dat open staat:

Met de Escape toets kun je deze panelen een voor een sluiten:

Toets Omschrijving
Esc Eén druk op de Esc toets zal de focus van het geselecteerde tekstfragment halen, en daarmee het Fragmentpaneel sluiten.
Esc

Een tweede druk op de Esc toets zal de selectie in het Informatiepaneel verwijderen, waardoor ook gelijk het Beweringenpaneel zal sluiten. Hiermee komen gelijk ook het Bronpaneel en het Aantekeningenpaneel weer tevoorschijn.

Sneltoetsen combineren

De kracht van sneltoetsen wordt pas echt duidelijk wanneer je ze gaat combineren. Wanneer je bijvoorbeeld de Bronweergave hebt geopend, kun je...

  • met Ctrl+5 een persoon selecteren in het Informatiepaneel,
  • met Alt+G de toetsenbordfocus verplaatsen naar de geboortedatum bewering,
  • met twee maal Tab de focus verplaatsen naar de geboorteplaats,
  • dan de geboorteplaats invoeren,
  • met Ctrl+Insert een geheel nieuwe persoon toevoegen aan het Informatiepaneel,
  • de naam van deze nieuwe persoon invoeren (de focus staat al op de familienaam), waarbij je de Tab toets gebruikt om de verschillende naamdelen te selecteren,
  • met Alt+O de overlijdensdatum selecteren en invoeren
  • en met de Esc toets het Beweringenpaneel weer afsluiten

... en dat allemaal zonder ooit de muis aan te raken!

Overige toetsen

We eindigen deze blog met enkele aanvullende sneltoetsen in de Bronweergave:

Toets Omschrijving
Page Up

Page Down

Home

End

Deze sneltoetsen tonen respectievelijk de volgende, vorige, eerste en laatste pagina in de Bestandsverkenner. Deze toetsen komen dus overeen met de , , en knoppen.

Deze sneltoetsen zijn niet beschikbaar wanneer het Beweringenpaneel zichtbaar is.

Alt + F1

Alt + F2

De Bronweergave kent 2 schermindelingen, en deze sneltoetsen laten je wisselen tussen indeling 1 (de standaard) en indeling 2 (waarin de Bestandsverkenner is verborgen, waardoor er meer ruimte is voor de Informatie- en het Beweringenpanelen):

Samenvatting

Aangezien Centurial op bewijs gebaseerd is, dienen er voor iedere bron gegevens te worden ingevoerd. Sneltoetsen zijn opnieuw een handigheid om dit te vereenvoudigen, waardoor de gebruiker zich kan focussen (ha!) op het genealogische proces, en er zo beter van kan genieten.

;